Restauratie van schilderijen

Contact

Herstel van de oorspronkelijke uitstraling 

Wanneer een schilderij zijn glans heeft verloren door een laag vuil, verkleurde, matgeworden vernis of door storende retouches, is het tijd om het schilderij te laten behandelen. Hoewel ieder schilderij een geschiedenis heeft, met onomkeerbare fysische en chemische processen tijdens de veroudering, is het uitganspunt om het schilderij zo dicht mogelijk terug te brengen naar zijn oorspronkelijke staat. Ieder schilderij vraagt daarbij om een objectgerichte aanpak. In het restauratieatelier in Amsterdam behandelt Arielle Veerman zowel olieverfschilderijen (traditionele materialen) als complexe moderne kunstwerken geschilderd met acryl, olieverf of ‘mixed media’. "Ik werk altijd volgens de vastgestelde ethische restauratienormen, waarbij onder andere reversibiliteit en stabiliteit van de gebruikte materialen, vooropstaan."

Onderzoek, offerte en rapportage

Werkwijze bij restauratieprojecten

Een schilderij wordt vóór behandeling onderzocht met microscoop en met verschillende belichtingsbronnen zoals opvallend licht, strijklicht en UV-Licht. Om beter inzicht te krijgen in de materiaal-technische opbouw of in de restauratiegeschiedenis van het schilderij (wat zijn latere toevoegingen en wat is origineel)  is soms een uitgebreider onderzoek nodig en moet voor een beter begrip van de laagopbouw van de verflaag een aantal verfmonsters worden genomen. Deze bevindingen worden verwerkt in een conditierapport met een behandelingsvoorstel en kostenraming. Als de opdrachtgever hiermee akkoord gaat wordt de behandeling uitgevoerd.

Na de behandeling wordt er een verslag gemaakt en daarin worden alle voor de behandeling gebruikte materialen, de methodes en locaties op het schilderij vastgelegd. Een uitgebreide fotodocumentatie hoort hier bij. Dit verslag wordt na behandeling aan de opdrachtgever overhandigd. "Ik vind het altijd zinvol om met de eigenaar te onderzoeken wat de mogelijkheden zijn van een minimale behandeling met een maximaal resultaat."

Vooronderzoek

Voor aan een restauratie begonnen wordt, bestudeert Arielle het schilderij met opvallend licht, strijklicht, UV-licht en microscopie om de conditie van het schilderij goed in kaart te brengen. Ze maakt foto's met verschillende lichtbronnen ter ondersteuning van de geschreven rapportage. Eerdere restauraties en kwetsbaarheden worden daarbij uitgelicht .

Vernisafname

De vernisafname van het schilderij begint meestal met het verwijderen van het oppervlaktevuil. Bij moderne kunst is er vaak geen vernis maar wel oppervlaktevuil wat direct op het verfoppervlak zit, de verwijdering vraagt een zorgvuldige werkwijze met specifieke methodologie (bijvoorbeeld: the Modular Cleaning Method).

Bij geverniste schilderijen wordt na het verwijderen van het oppervlaktevuil op een gecontroleerde wijze de vergeelde of verkleurde vernis afgenomen met een samenstelling van oplosmiddelen - getest en stapsgewijs - opdat de onderliggende verflaag niet wordt aangetast. Soms worden de oplosmiddelen geladen in een gel, emulsie of ander materiaal. Met het afnemen van het vernis worden ook eventuele oude retouches of overschilderingen verwijderd.

Vullen & retoucheren

Na een vernisafname wordt het schilderij opnieuw gevernist. Als er verfverlies is geweest worden de lacunes in de verflaag opgevuld en geretoucheerd, zodat de schade niet meer zichtbaar is. Ook andere schade in de verflaag, zoals sleetsheid of krassen, worden uitsluitend binnen het verlies geretoucheerd met kleurechte, stabiele en reversibele retoucheermiddelen. Veerman: "Hoe stabieler de materialen, hoe langer een volgende restauratie kan worden uitgesteld."

Beschermende slotvernis & documentatie

Als een schilderij een vernisafname heeft gehad en een nieuwe vernis en retouches zijn aangebracht wordt met een laatste slotvernis de mate van glans bepaald.  Daarna wordt het behandelingsverslag opgesteld met een beschrijving van de werkzaamheden; de materialen die zijn gebruikt met lokaties wààr ze zijn aangebracht. Daarbij hoort ook een uitgebreide fotodocumentatie van voor, tijdens en na het restauratieproces. Veerman: "Als de behandeling is afgerond denk ik altijd even terug aan het schilderij hoe het werd binnengebracht. Dat zijn waardevolle momenten."

Advies over behoud en beheer, conservering en restauratie